ماراتن مسیه مسابقه ای میان با تجربه ترین منجمان است. رصدگران شرکت کننده در این مسابقه در طول سال در شبهای متناوب به شکار اجرام مورد نظر پرداخته وبه کسب تجربه می پردازند. در ماراتن مسیه هدف پیدا ومشاهده کردن  110  جرم فهرست مسیه بکمک دوربین دوچشمی یا تلسکوپ طی یک شب تاصبح است.  البته ممکن است رقابت آنقدر تنگاتنگ شود که شرکت کنندگان مجبور به رصد چند جرم از کاتالوگ ان.جی.سی (یا حتی فهرستهای دیگر)شوند.  اکنون می خواهیم بدانیم که از ابتدا تا پایان ماراتن باید چه کارهایی را انجام دهیم.

شرکت کنندگان از غروب خورشید تا طلوع بعدی با توجه به طول و عرض جغرافیایی محل و زمان رصد بین  9  تا  10  ساعت فرصت دارند تا  110  جرم مسیه را به ترتیب از جنوب غربی و غرب به شرق آسمان رصد کنند.بیشترین تعداد اجرام مسیه مربوط به صور ت فلکی قوس (14  جرم) و سنبله  (11  جرم) و دب اکبر (6  جرم) و عقرب و مارافسای و اسد و تازی ها هر کدام با  5  جرم است. پس بهتر است وقتی به سراغ اجرام یک صورت فلکی می روید تمام اجرام آن صورت را رصد و سپس به سراغ بقیه اجرام صورتهای فلکی دیگر بروید. حدود  20  تا  30  دقیقه پس از غروب خورشید ماراتن با سوت داوران آغاز می شود و شما باید به سرعت به سراغ نخستین شکارهای خود یعنی دو کهکشان ام  77  و ام  74  در قیطس و حوت بروید. به دلیل نزدیکی این دو جرم به افق غربی آسمان و محل غروب خورشید بایست در رصد این دو جرم سرعت عمل به خرج دهید. بهتر است چند دقیقه پیش از شروع ماراتن ابزار خود را به سوی این اجرام نشانه بگیرید. سعی کنید فهرستی از ترتیب رصد اجرام مسیه را با توجه به تجربیات خود به همراه داشته باشید تا بر اساس آن به ترتیب رصد دیگر اجرام بپردازید.
ماراتن مسیه

اجرام مشهور فهرست

بیشتر اجرام مسیه زبر آسمانی تاریک به خوبی با دوربین دوچشمی با دهانه حداقل  60  تا  70  میلی متر دیده میشوند. ولی رصد این اجرام با دوربین های دوچشمی  50×10  یا  60×20  بسیاردشوار است. بعضی ازاین اجرام در کاتالوگ مسیه عبارتند از: شماره های  74  و  77  و  99  و  1  و  89  و  76و  59  و  97  و  98. قدر این اجرام بیش از  8+ است. البته فقط قدر این اجرام باعث نمی شود که شما نتوانید با دوربین های متوسط آنها را ببینید بلکه موقعیت آنها در آسمان نیز دلیل دیگری است. رصد دو کهکشان ام  74(از قدر  3/9  در حوت)و ام  77 (از قدر  9  در قیطس) به دلیل نزدیکی به افق مغرب در هنگام غروب خورشید بسیار مشکل است قبلا آنها را در نیمه دوم سال رصد کنید و جای این دو جرم را خوب یاد بگیرید تا در شب ماراتن برای پیدا کردن آنها کار آسانتر شود.

جرمی که رصد آن از این دو جرم هم سخت تر است خوشه کروی و کم فروغ ام  30  در جدی است که در این زمان از سال باید در لب افق در سپیده دم به دنبال آن گشت. تعدادی از اجرام مسیه دارای قدر ظاهری پائینی هستند و در آسمانی با حد قدر  5/6  با چشم غیر مسلح دیده می شوند. از آن جمله می توان به کهکشان آندرومدا (از قدر  4/3) و سحابی جبار (از قدر  7/3) و بخش شمالی این سحابی (ام  4۳  از قدر  8/6) و خوشه پروین (از قدر  5/1) و خوشه کروی جاثی (ام  13  از قدر  8/5) و خوشه باز و پر نور ام  25 (از قدر  6/4) و دو خوشه ام  6  و ام  7  در عقرب به همراه سحابی مرداب در قوس و خوشه باز ام  41  در کلب اکبر (از قدر  5/4) و خوشه کروی ام5  در مار (از قدر  7/5) و خوشه کروی ام  4  در  عقرب (از قدر  4/5) و خوشه های کروی ام  22 (از قدر2/5) و ام  55 (از قدر3/6) و خوشه باز  ام  44  در خرچنگ (معروف به خوشه کندوی عسل از قدر  1/3) اشاره کرد. اما کهکشان مارپیچی ام  33  در صورت فلکی مثلث (از قدر  7/5) به دلیل درخشندگی سطحی بسیار کم که دارد اغلب با چشم غیر مسلح دیده نمی شود اما با دوربین دو چشمی به سادگی مشاهده می شود.

ماراتن مسیه

 سخت ترین بخش ماراتن

پس از اینکه جرمهای مربوط به بازه زمانی از غروب خورشید تا نیمه شب را یافتید  (68  جرم !) ممکن است داوران استراحتی کوتاه به شرکت کنندگان بدهند. اما سخت ترین بخش ماراتن هنوز باقی مانده است. پس از این استراحت بایستی به سراغ اجرام صورت فلکی دب اکبر بروید. در این بخش از آسمان  6  جرم وجود دارد که از میان آن رصد  3  جرم از سخت ترین اجرام مسیه است که آن  3  عبارتند از: سحابی سیاره نمای   ام  97  و کهکشان ام  108  و کهکشان ام  109.

ام  109  در کمتر از یک درجه ای پائین ستاره گاما- دب اکبر نزدیک به سر ملاقه قرار دارد و به دلیل  کمی  نور این ستاره رصد کهکشان سخت است. برای پیدا کردن دو جرم بعد از ستاره گاما به ستاره بتا-دب اکبر در سر ملاقه یک خط فرضی بکشید. پس از طی نصف خط فرضی و در کنار خط در  5/2  درجه ای بتا ام  97 (سحابی جغد) مشاهده می شود که  به صورت لکه مه آلود دایره شکلی دیده می شود. یک درجه بالاتر از آن و در نزدیکی ستاره بتا-دب اکبر در داخل خطی که پیش فرض کرده بودید کهکشان کم نور و مه آلود ام  108  را می بینید که از لبه دیده می شود. البته اگر با دوربین دوچشمی متوسط در حال رصد این اجرام هستید ام  97  و ام  108  را در یک میدان دید مشاهده خواهید نمود.

تعدادی از اجرام مسیه به دلیل جدائی زاویه ای کمی که از هم دارند در دوربین های دو چشمی در یک میدان دید قرار می گیرند. از آن جمله می توان به کهکشان های سنبله یا زوج ام  81  و ام  82  اشاره کرد که در بالای سر ملاقه قرار دارند. در تصویر چشمی تلسکوپ کهکشان  ام  81  بزرگتر و پرنورتر از زوج خود است و کهکشان ام  82  به شکل خوابیده به پهلو دیده می شود.

سخت ترین بخش ماراتن هنگامی است که از حدود ساعت  23  می خواهید بیشترین تعداد اجرام مسیه را در خوشه سنبله شکار کنید. صورت فلکی سنبله قلمرو یک مجموعه کهکشانی پر شمار است. بسیاری از این اجرام جزء اجرام مسیه هستند اما به هم فشرده. به دلیل تراکم اجرام در خوشه باید تعیین مکان اجرام را از قبل تمرین کرده باشید تا در هنگام ماراتن سر در گمی نشوید. دقت کنید که هر چه ابزار اپتیکی قوی تری داشته باشید در شکار اجرام این صورت فلکی موفق تر خواهید بود. خوشه سنبله محدوده ای به وسعت  10  درجه میل و  1  ساعت بعد و بیش از  100  درجه مربع است. برای شکار اجرام این خوشه بایستی ابتدا به سراغ سماک اعزل بروید و سپس به سوی شمالی ترین ستاره پر نور خوشه یعنی اپسیلون- سنبله. در میان خط فرضی که  2  ستاره اپسیلون- سنبله و بتا- اسد را به هم متصل می کند ده ها کهکشان خوشه سنبله قرار دارد.

آخرین شکار

آخرین شکار  در واپسین دقایق ماراتن و پیش از طلوع خورشید خوشه کروی ام  30  در جدی است که در بالا به آن اشاره شد. هرچه عرض جغرافیایی شما کمتر باشد بخت شما برای شکار این جرم از قدر  7  بیشتر خواهد بود. شکار این جرم می تواند در آخرین لحظات ماراتن در برنده شدن شما موثر باشد.

ماراتن مسیه


صفحه فیس بوک ما

Moon